Dân tộc K'Ho - Tỉnh Lâm Đồng

  21/02/2017

Những nét đặc sắc của dân tộc K’ho tỉnh Lâm Đồng

Dân tộc K’ho là tên gọi chung của các tộc người gồm Cil, Lạch, Mạ, Srae, hiện cư trú tại địa bàn Tỉnh Lâm Đồng. Dân số hiện nay ở Tỉnh Lâm Đồng là khoảng 200.000 người. Người K’ho sống chủ yếu bằng nghề trồng trọt, chăn nuôi và có nhiều ngành nghề thủ công như: rèn, đan lát, dệt vải...Cũng như một số dân tộc anh em trên vùng đất Tây Nguyên, người K’ho vẫn giữ được nhiều phong tục cổ, trong đó phải kể đến các sinh hoạt tín ngưỡng dân gian.

Dân ca

Dân ca là một trong những loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc đóng vai trò quan trọng và không thể thiếu trong đời sống tinh thần của người K’Ho Chill. Ngay từ khi mới lọt lòng, đứa trẻ đã được nghe những lời ru ngọt ngào của mẹ, khi lớn lên ở lứa tuổi 15 - 16, nam, nữ K’Ho Chill đã biết hát giao duyên, hát đối đáp để kết bạn, biết thổi khèn môi, khèn bầu và sử dụng các loại đàn, sáo. Biết đánh cồng chiêng, biết hòa mình vào những điệu múa tập thể trong các lễ hội: Mừng lúa mới, mừng nhà mới, cúng tạ thần linh… Đến tuổi xế chiều, khi đã là chủ gia đình biết hát đối đáp để mời khách vào nhà, mỗi khi có khách đến chơi. Lúc về già lại ngồi bên bếp lửa vừa uống rượu cần vừa hát kể chuyện cho cháu, con.

Trẻ con được dậy hát từ bé

Có thể nói trong suốt cuộc đời, người K’Ho Chill đều được tắm mình trong suối nhạc, dân ca.Dân ca của người K’Ho Chill gồm có bốn loại:

- Hát giao duyên (Đơs tờm kỡn gơ boh)

- Hát kết bạn (Đơs crih bi bơ yơu)

- Hát ru con (Pơ yơng kòn)

- Một số thể loại hát trong đám hỏi, đám cưới.

Trong đời sống văn hoá, người K’ho có nền văn học nghệ thuật dân gian khá phong phú. Thơ ca đậm chất trữ tình và giàu nhạc tính. Các nhạc cụ của người K’ho gồm: bộ cồng chiêng gồm 6 chiếc, kèn ống bầu (Kơmbuat), đàn ống tre (Kơrla), trống (Sơgơr)... những nhạc cụ này có khả năng hòa âm với lời ca hoặc độc tấu.

Làng nghề truyền thống

Dệt vải là nghề truyền thống nổi tiếng của người Mạ và K’ho. Bông vải được trồng trên rẫy lúa, sợi nhuộm bằng các loại màu tự nhiên lấy từ cây rừng hoặc cây trồng. Dụng cụ dệt thô sơ, hoa văn trang trí với những mô-típ cổ truyền như: khỉ, hổ, dao, xà gạt, mũi tên, chóe rượu cần, cối giã gạo với sản phẩm dệt thường là khố, váy, tấm đắp.

Thổ cẩm dệt tay của người K’ho

Trong khi đó, nghề đan lát mây tre được coi là thịnh hành và tinh xảo nhất của người Mạ và K’ho. Nguyên liệu từ cây lồ ô, nứa, mây, sim rừng, cói và công cụ đan có xà gạt, dao, dùi, khung đan với sản phẩm đan lát gồm các loại gùi, đồ dùng bắt cá, chụp mối, nia, chiếu... Sản phẩm của các nghề thủ công nhằm phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt của mỗi gia đình và đem trao đổi hàng hóa với những vùng lân cận.

Sản phẩm thủ công mỹ nghệ của dân tộc K'ho

Một số lễ hội tiêu biểu

Lễ mừng lúa trổ bông

Lễ hội được tổ chức vào tháng 7 hàng năm. Lễ được tổ chức trong một ngày với nhiều nghi thức khác nhau tại một mảnh đất bên cánh đồng lúa của dân làng. Sau đó mỗi gia đình cũng tự tổ chức lễ tại nhà của mình.

Tại sân làng,người ta chuẩn bị sẳn bàn thờ cúng Giàng gồm các lễ vật :chuối, gà, bánh nếp, trứng gia cầm …(gà được nhổ sạch lông, không nấu chín ) và dựng nêu để đâm trâu.

Dân làng chuẩn bị lễ đâm trâu

Trước khi tiến hành lễ đâm trâu, già làng cùng những người có uy tín đứng thành hàng trước cây nêu,một người đại diện khấn vái cầu xin Giàng cho dân làng những mùa lúa bội thu,sau đó người thanh niên khỏe mạnh đã được chọn trước bắt đầu nghi thức đâm trâu.

Thực hiện nghi lễ đâm trâu

Khi trâu chết, già làng lấy máu trâu bôi lên cây nêu, dân làng lấy máu trâu đựng trong ống tre hoặc bôi lên thanh tre vót nhọn có tua trắng và hình tượng cây lúa trang trí trên cây nêu, cầu Giàng phù hộ lúa không bị sâu ăn, mùa màng bội thu.

Sau khi làm thịt, đầu trâu, da, xương, móng chân, đuôi trâu ,treo ở bên dưới cây nêu 7 ngày để hiến cho thần.Sau khi đã làm các thủ tục cúng tế thần, già làng quay lại bàn thờ chính tiếp tục cầu nguyện.Cầu khẩn xong,già làng cắt nhỏ một ít thịt trâu để lại bàn thờ cho thần thụ hưởng,số thịt còn lại được chia đều cho các gia đình và một phần để chế biến cùng nhau ăn uống

Lúc này là không khí vui nhộn nhất, mọi người cùng nhau ca hát nhảy múa, ăn thịt trâu,uống rượu cần cho đến khuya.

Người K’ho ca hát nhảy múa sau nghi lễ

Lễ cúng thần lửa

Cũng như trong tín ngưỡng dân gian của nhiều dân tộc khác, lửa đã thắp sáng tâm linh của người Cơ Ho bằng những giá trị thiêng liêng của nó. Họ hướng về ngọn lửa như hướng về một thế giới huyền bí từ bao đời nay giữa không gian núi rừng.

Buổi lễ cúng gọi thần Lửa đã được chuẩn bị từ trước đó nhiều ngày. Đêm hành lễ bắt đầu với sự tụ họp của dân làng ở nơi trang trọng nhất trong buôn. Trong buổi lễ mọi người đều hướng về phía già làng, hướng mắt về không gian thiêng và lắng nghe tiếng cầu khấn của già làng cũng là tâm nguyện của cả cộng đồng.

Sau lời khấn, chính tay già làng giết gà, trâu, heo hoặc dê hiến tế, dùng máu con vật hiến sinh bôi lên những ngọn đuốc đã được chuẩn bị chờ sẵn và cọ hai thanh tre vào nhau để phát ra ngọn lửa. Lửa từ tay người già truyền cho một chàng trai trẻ khỏe mạnh và giỏi giang. Ngọn lửa sáng lên giữa đêm trường núi rừng, thắp sáng mọi ngõ ngách tối tăm, ngọn lửa được chia về với từng bếp lửa cộng đồng. Và, thần Lửa đã chứng kiến, tiếp nhận lời khẩn cầu và cho phép đêm hội bắt đầu…

Lễ cúng gọi thần Lửa được tổ chức với những nghi thức đặc biệt thiêng liêng…

Trong những đêm hội của người Cơ Ho, tiếng chiêng luôn rộn rã đồng hành bên ánh sáng ấm áp của những ngọn lửa. Thần Lửa và thần Chiêng hòa hợp bên nhau và sẻ chia với đời sống tâm linh của người Cơ Ho. Lửa sáng đến đâu, âm thanh của chiêng lan tỏa đến đó. Trong những đêm hội, ngọn lửa rực sáng cả một góc núi rừng, giàn chiêng sáu vây quanh bập bùng và vòng người tạo thành vòng xoang xoắn xuýt bên nhau - điệu múa vui của cộng đồng đêm càng về khuya càng thêm rộn rã…

Bộ chiêng 6 của người K’ho

Bình luận

Tin tức mới

Đăng ký nhận tin tức qua Email

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod

Danh sách Tag